En   /  Tr
04 آذر 1396 - 25 Nov 2017

زمانی که نورمن بورلاگ در پی حل بحران کشاورزان مکزیک از خوابیدگی ساقه گندم و به‌تبع آن کاهش تولید برآمد شاید فکر این موضوع که جرقه‌های اولیه کشاورزی نوین در حال مشتعل شدن است کمی اغراق‌آمیز به‌نظر می‌رسید اما امروز شعله‌های فروزان و به عقیده عده‌ای سوزان آن جرقه‌ها در جهان بحث داغ محافل علمی شده است.

اکنون با گذشت سال‌ها از وقوع انقلاب سبز و کاهش مجدد رشد تولیدات کشاورزی نسبت به جمعیت جهان، لزوم به کارگیری فناوری‌های جدید در صنعت کشاورزی بیش از هر زمان دیگری آشکار است.

فناوری نانو به‌عنوان یک فناوری بین رشته‌ای جهت رفع مشکلات و کمبودها و توسعه بخش کشاورزی، در بسیاری از عرصه‌های علمی و صنعتی، به خوبی جایگاه خود را در علوم کشاورزی و صنایع وابسته‌ی آن به اثبات رسانیده است. نانو ریشه یونانی “نانس” به معنی کوتوله می‌باشد. فناوری نانو موج چهارم انقلاب صنعتی، پدیده‌ای عظیم می‌باشد که در تمامی گرایش‌های علمی راه یافته است.

نانوتكنولوژي، توانمندي توليد مواد، ابزارها و سيستم‌هاي جديد با در دست گرفتن كنترل در سطوح مولكولي و اتمي و استفاده از خواص است كه در آن سطوح ظاهر مي­شود.

فناوری نانو کاربرد موثری در کشاورزی و منابع طبیعی دارد به‌عنوان مثال، در زمینه‌های مختلفی مانند تشخیص سریع بیماری‌های گیاهی، شناسایی باقی‌مانده سموم در محصولات کشاورزی و حذف آن‌ها، انتقال هوشمند دارو، سموم و عناصر غذایی در دام، شیلات و گیاهان، تصفیه آب‌های روان، افزایش کیفیت فراورده‌های کشاورزی مرتبط با صنایع نساجی، مهندسی ژنتیک گیاهان و دام و افزایش میزان تولید محصول از طریق تولید حیوانات و گیاهان، افزایش مدت زمان انبارداری محصولات کشاورزی‌، فرآوری، نگهداری، بسته‌بندی و انتقال تولیدات کشاورزی و موارد بسیاری نظیر آن می‌تواند نقش بسیار موثری را در بخش کشاورزی و منابع طبیعی ایفا کند.

کاربردهای فناوری نانو در تولید سموم و کود‌های موثر و کم خطر:

ذرات سموم کشاورزی به‌وسیله عواملی از قبیل باد‌، وارد هوا شده و با ورود به سیستم تنفسی انسان، آن را در معرض انواع بیماری‌های استنشاقی قرار می‌دهد، تحولات فناوری نانو، با افزایش میزان سوددهی و کاهش عوارض سموم کشاورزی‌، معضلات ناشی از این سموم را رفع می‌کند و آن‌ها را به محصولاتی کاملاً مفید تبدیل می‌کند.

استفاده از فناوری نانو برای تولید قطره چکان‌های تنظیم‌کننده فشار و مقاوم به نفوذ ریشه، لوله‌های پلاستیکی تراوا و لوله‌های رسی، از مهمترین دستاوردهای فناوری نانو در علم آبیاری می‌باشند که با استفاده از آن‌ها راندمان آبیاری از 30-40 درصد به 92-93 درصد افزایش می‌یابد.

امروزه فناوری نانو علاوه بر اصلاح انواع محصولات کشاورزی در مقابل تنش‌های گرمایی، بیماری‌ها و آفات، می‌تواند آن‌ها را در مقابل خشکسالی نیز مقاوم سازد.

کاربردهاي فناوري نانو در علوم دامي:

فناوری نانو می‌تواند در جهت افزایش بهره‌وری و نیز کیفیت مناسب محصولات دامی نقش عمده‌ای را ایفا کند.برخی از کاربردهای فناوری نانو در این زمینه عبارتند از:
 استفاده از نانوحسگرها و نانوبیوحسگرها در ماشین‌های شیردوشی
 شتاب تحقیقاتی در اصلاح نژاد انواع دام‌، طیور و آبزیان مؤثر
 تولید خوراك‌های غیربیولوژیك و داروهای دامی
 اصلاح نژاد
 تشخیص و درمان بیماری دام

نانو در ايران:

شايد آخرين اقدام دولت براي حمايت از نانو تكنولوژي اختصاص بودجه‌اي براي تشويق محققان اين بخش باشد، در جشنواره‌هاي خوارزمي نيز به خوبي ديده مي‌شود كه برخي مواقع تحقيقات بسيار موثري در اين زمينه در ايران صورت مي‌گيرد كه البته با توجه به نقش اين فن‌آوري نوين در توسعه يافتگي كشورها بسيار اهميت خواهد داشت. به‌نظر مي‌رسد كه محققان ايراني پاسخ مناسبي به سرمايه‌گذاري دولت در بخش نانو تكنولوژي داده‌اند و رسيدن به اهداف برنامه دولت جمهوري اسلامي ايران كه همانا قرار گرفتن كشور ايران در ميان 15 كشور برتر دنيا در زمينه نانو تكنولوژي است روز به روز به واقعيت نزديك مي‌شود.

جالب است بدانيد با پيشرفت‌هاي بسيار خوب ايران در نانو تكنولوژي به‌عنوان مركز نانو تكنولوژي در جهان اسلام انتخاب شده است چرا كه ايران پيشرفته‌ترين كشور اسلامي در اين علم است.

از جمله کاربردهای نانو که در آینده ممکن است تحولات شگرفی در کشاورزی ایجاد کند تأمین آب کشاورزی است. به‌عنوان مثال استفاده از نانو لوله‌ها برای تصفیه آب از آلاینده‌ها، شیرین‌سازی آب‌های شور و تأمین آب از رطوبت موجود در هوا از جمله مواردی است که جنبه تحقیقاتی آن شروع شده و امید است در آینده‌ای نزدیک به مرحله کاربرد برسد.

*برگرفته از مقاله دکتر علیرضا معیاری

 



نظرخواهی درباره این مطلب



No Avatar

نویسنده این مطلب:

بدون نویسنده