En   /  Tr
01 مهر 1396 - 23 Sep 2017

دماي بيش از 50 درجه در جنوب كشور نشانه شروع فصل خرماپزان است! فصلي كه التهابش دهان متقاضيان آن طرف آب‌هاي خليج فارس را نيز آب مي‌اندازد.

اما با وجود جذابيت اين محصول شيرين، كه در اين گزارش به صورت اجمالي به آن مي‌پردازيم، وضعيت توليدكنندگان، صاحبان صنايع و بازرگانان آن در داخل كشور چندان دلچسب نيست.

براساس آمارها توليد خرما در نخلستان‌هاي جنوبي كشور 15 درصد كاهش يافته است. ايران كه دير زماني رتبه نخست توليد خرماي جهان را دارا بود، تحت تاثير مشكلات ناشي از ضعف بسته‌بندي كه با افزايش تقاضاي تجار عرب براي خرماي فله‌اي همراه بوده به‌تدريج قدرت رقابت‌پذيري خود را در بازار جهاني از دست داده و با سپردن جايگاه خود به مصر هم اكنون رتبه چهارم بازار جهاني را از آن خود كرده است.

البته وضعيت خرما در بازار داخلي نيز چندان رضايت‌بخش نيست و به‌دليل آنچه عدم افزايش قيمت‌ها متناسب با شرايط توليد گفته مي‌شود و همچنين يكه‌تازي دلالان، بسياري از كشاورزان عطاي فعاليت در نخلستان‌ها را به لقاي آن بخشيده‌اند و در بسياري مناطق خرما خيز كشور درختان نخل به حال خود رها شده‌اند. اين در حاليست كه كارخانجات فرآوري كه در چند سال گذشته در تلاش بودند با توليد محصولات متنوع و جديد راهكاري براي افزايش تقاضاي بازار داخلي فراهم آورند، به جهت عدم فرهنگ‌سازي و تبليغات مناسب بر ذائقه سنتي داخلي فائق نيامدند و كارخانجات مذكور به‌تدريج از گردونه توليد خارج شدند.

هر چند كه دولت در راستاي احياي نخلستان‌ها و حمايت از كشاورزان به تزريق نقدينگي در قالب تسهيلات ارزان قيمت روي آورده، اما به عقيده كارشناسان صنعت خرماي كشور فقط در سايه توجه ويژه دولت به توليد، بسته‌بندي و همچنين عرضه خرما در بورس كشاورزي رونق خواهد گرفت.

علي اصغر موسوي، دبيركل انجمن خرماي ايران، درباره امكان استفاده از مازاد توليد خرما در صنايع تبديلي و محصولات فرآوري شده خرما گفت: فرآوري محصول خرما بارها در دستوركار قرار گرفته؛ اما به‌صورت مقطعي بوده و تلاش در راستاي فرهنگ‌سازي استفاده از اين محصولات صورت نگرفته و طرح‌ها اغلب با شكست مواجه شده‌اند.

وي با اشاره به اين‌كه طرح‌ها و عملكردهاي دولت در حوزه فرآوري خرما اغلب مقطعي بوده است، گفت: دولت از سياست طولاني مدت در اين حوزه برخوردار نيست و تا زماني كه سياست‌هاي دولت تصحيح نشود، ‌وضعيت تغيير نمي‌كند.

موسوي به ضريب اشتغال بالاي خرما اشاره كرد و افزود: در برخي از موارد شاهد تزريق نقدينگي از سوي دولت در راستاي حمايت از كشاورزان و توليد هستيم. اما اغلب اين نقدينگي در جايي غير از توليد خرما هزينه مي‌شود‌، بنابراين تا زماني كه زير ساخت‌هاي زنجيره توليد فراهم نشود تزريق نقدينگي به تنهايي موثر نخواهد بود.

فرآوري راهكار توسعه بازار

مهندس محمد علي طهماسبي، معاون امور باغباني وزير جهاد كشاورزي، با عنوان اين‌كه 160 هزار تن از خرماي توليدي كشور صادر مي‌شود گفت: يكي از راهكارهاي مناسب براي بهبود بازار خرما توسعه صنايع تبديلي است، كه مي‌تواند بازار اين محصول را بهبود بخشد.

وي با اشاره به اين‌كه توسعه صنايع مرتبط با نخل و خرما زمينه‌ساز گسترش اشتغال است، خاطرنشان كرد: پوشال، تنه و شاخه‌هاي درخت خرما با فرآوري قابليت صادرات دارند.

وي از توسعه، جايگزيني، اصلاح و بازسازي باغ‌ها به عنوان يكي از طرح‌هاي برنامه ششم توسعه نام برد و افزود: صنعت كشت بافت بر سه واريته از جمله پيارم تأكيد دارد.

استفاده از تجهيزات نوين بسته‌بندي

علي رستمي، مديرعامل صنايع بسته‌بندي و سردخانه معلم، درخصوص تاثير بسته‌بندي در صادرات خرما به دام، كشت و صنعت گفت: متأسفانه ضعف بسته‌بندي، كاهش رقابت‌پذيري را در بازارهاي جهاني به همراه داشته است.

وي حضور در بازارهاي جهاني را نيازمند بسته‌بندي مناسب و با كيفيت دانست و گفت: كمبود نقدينگي باعث شده تا امكان استفاده از تجهيزات و فن‌آوري‌هاي نوين در كارخانجات بسته‌بندي فراهم نباشد، بنابراين افزايش صادرات تنها در سايه حمايت دولت و ارائه تسهيلات به كارخانجات و استفاده حداكثري از تكنولوژي‌هاي نوين ميسر خواهد شد.

 

دارمي، مديرعامل شركت خرماي ثمرآوران خرمشهر، درباره كاهش صادرات خرما به دام، كشت و صنعت گفت: قبل از انقلاب خرما در انحصار 5-6 كارخانه بود كه به صورت فله‌اي بسته‌بندي صورت مي‌گرفت اما پس از انقلاب، صنعت بسته‌بندي مورد توجه بيشتري قرار گرفت با اين حال هنوز خرماي باكيفيت ايران با كاهش 600-700 دلاري نسبت به خرماي كشورهاي رقيب همچون تونس عرضه مي‌شود كه عامل اصلي آن بسته‌بندي نامرغوب و فله‌اي است.

وي افزود: خرما به صورت خام به كشورهاي متقاضي صادر مي‌شود و چه بسا واردات محصولات پس از فرآوري خرما از سوي همين كشورها صورت گيرد.

تقاضاي بالاي تجار عرب

براي خرماي فله

وضعيت بحراني كارخانجات فرآوري خرما كه به واسطه كمبود نقدينگي، بازماندگان انگشت شمار آن‌ها نيز در حال احتضار هستند از يك سو و همچنين كاهش رقابت‌پذيري در بازارهاي جهاني كه در نتيجه تقاضاي بالاي خريداران خارجي به صادرات فله‌اي ايجاد شده از سوي ديگر وضعيت توليد صنعت خرماي كشور را در حالتي بحراني قرار داده است. به گونه‌اي كه فعالان و كارشناسان اين حوزه بهبود شرايط بسته‌بندي و در نهايت عرضه خرما در بورس را راهكار خروج از وضعيت كنوني مي‌دانند.

عبيداوي يكي از صادركنندگان خرما درباره وضعيت صادرات مي‌گويد: خرماي فله ايران پس از انتقال به امارات در كارگاه‌هاي محلي به سرعت درجه‌بندي شده و خرماي مرغوب براي بسته‌بندي و انتقال به اروپا به شركت‌هاي خارجي فروخته مي‌شود.

همچنين خرماي درجه 2 و نامرغوب را نيز براي تهيه شيره و روغن هسته‌ي خرما به كارگاه‌هاي سنتي و محلي منتقل مي‌كنند.

وي در پاسخ به عدم صادرات خرماي بسته‌بندي گفت: متأسفانه بسته‌بندي‌هاي داخلي از كيفيت مناسب برخوردار نيست و اين در حاليست كه تجار حاشيه خليج فارس كه بيشترين متقاضي خرماي صادراتي ايران هستند براي استفاده حداكثري از سود تمايلي براي خريد خرماي بسته‌بندي نداشته، و اين موضوع باعث افزايش تمايل تجار ايراني براي صادرات فله‌اي شده است.

بورس راهكار خروج خرما از بحران

در حالي‌كه بسياري از فعالان راهكار خروج خرماي كشور از بحران را توجه دولت به صنايع بسته‌بندي مي‌دانند. برخي از كارشناسان نيز حل مشكلات اقتصادي و بازرگاني خرما را در گرو ورود اين كالا به بورس كالاهاي كشاورزي مي‌دانند.

محمد هاشم پور، كارشناس خرما و عضو هيأت علمي دانشگاه شهيد چمران اهواز، با عنوان اين‌كه خرما 30 درصد از صادرات خشكبار كشور را به خود اختصاص داده است، گفت: با وجود سهم بالاي خرما در صادرات محصولات خشكباري به واسطه حضور گسترده دلالان براي استفاده حداكثري از نوسانات بازار و همچنين ناكارآمدي بازار سنتي، باغدار و توليد‌كننده بهره‌اي از بازار صادراتي ندارد.

وي ورود خرما به بازار بورس را موجب رونق صادرات خرما و نيز توسعه صنايع جانبي خرما دانست و گفت: خرما به عنوان يكي از بزرگترين مزيت‌هاي اقتصادي ايران بايد بتواند به راحتي وارد بورس كالاي كشاورزي شده و به عنوان محصولي اقتصادي مطرح شود.

وي افزود: مبادلات تجاري كشورهاي ايران، امارات متحده عربي، عربستان سعودي، پاكستان، فرانسه و ايتاليا در حوزه تجاري خرما بهترين دليل ضرورت ورود خرما به بازار بورس تلقي مي‌شود.



نظرخواهی درباره این مطلب