09 فروردین 1396 - 29 Mar 2017

ماهنامه دام وکشت وصنعت/شماره :200/ ماه:آذر/سال 1395

 

مهندس سیده طیبه عزتی- کارشناس ارشد صنایع غذایی

صادرات محصولات کشاورزی ایران سهم عمده‌ای از صادرات غیر نفتی را به خود اختصاص داده و در این میان، پسته دارای اهمیت ویژه‌ای است. کشورهای ایران، امریکا، ترکیه، سوریه، یونان، ایتالیا عمده ترین تولیدکنندگان پسته در جهان هستند و ایران به لحاظ حجم بالای تولید و حضور مستمر در بازارهای بین‌المللی پسته از موقعیت خاصی برخوردار است. همچنین کیفیت و مرغوبیت پسته ایران موجب شده تا طرفداران زیادی در جهان را به سوی خود جذب نماید.

ارزش غذایی پسته

مغز پسته که قسمت خوراکی آن را تشکیل می‌دهد، دارای طعم مطلوب و خوشایند بوده و حاوی ویتامین‌هایB1 ، B3 و E و املاح مغذی شامل فسفر، آهن، پتاسیم، کلسیم است. پسته موجب تقویت نیروی جسمی شده و ترکیبات آنتی اکسیدانی موجود در آن موجب جلوگیری از بیماری‌های قلبی می‌شود. محتوای پروتئین گیاهی، ترکیبات نشاسته‌ای و موادمعدنی، موجب تامین نیازهای بدن می‌شود و در طب سنتی دارای طبع گرم و خشک است. پوشش قهوه‌ای مغز حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است که اسیدهای چرب مغذی مغز دانه را از اکسیدشدن محافظت می‌کند.

کاربردهای پسته و فرآورده‌های جانبی آن

 مصرف پسته علاوه بر اینکه به صورت خام و بو داده یکی از اجزای آجیل‌های شور و شیرین می‌باشد، به صورت خرد و آسیاب شده در صنعت غذا جهت پخت بسیاری از شیرینی‌ها، کیک‌ها، شکلات، بستنی و مواد غذایی دیگر، به عنوان غنی‌کننده و طعم دهنده نیز کاربرد دارد.

ضایعات پسته موادی هستند که در هنگام پوست‌گیری از پسته تازه در دستگاه پوست‌گیر جدا می‌شوند و به عنوان فرآورده‌های جانبی میوه پسته محسوب شده و در صنعت استفاده‌های مختلفی دارند. از پوست آن می‌توان در تهیه مربا، ترشی، رنگرزی، استحکام لثه و به عنوان بستر تولید قارچ خوراکی، تامین خوراک دام و ماده اولیه سوخت استفاده نمود. پوست سبز پسته به دلیل معطر بودن، دارای اسانس بود که می‌توان آن را استخراج نمود. به علاوه، ترکیبات فنلی موجود در آن موجب شده که به عنوان یک منبع آنتی اکسیدانی  طبیعی مورد استفاده قرار گیرد.

پوست استخوانی آن نیز کاربرد صنعتی داشته و در تولید قطران و کربن فعال قابلیت مصرف دارد.

ارقام پسته

با توجه به فعالیت‌های مرکز تحقیقات پسته کشور، رقم‌های مختلفی از آن در حال افزایش است که حدود 20 نوع پسته در نقاط مختلف کشور کشت می‌شود. ارقام مختلف پسته دارای تفاوت‌هایی از نظر زمان گلدهی هستند که می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد:

 ارقام زود گل: ایتالیایی، سفید پسته نوق و کله قوچی

ارقام متوسط گل: اوحدی، احمد آقایی و بادامی زرند

ارقام دیر گل: ابراهیمی، جندقی، قزوینی و اکبری

با توجه به ارقام مختلف و شرایط محیطی از جمله اقلیم منطقه، نحوه تغذیه و کوددهی، آبیاری و بافت خاک، زمان گلدهی آن‌ها تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد.

وضعیت صادرات پسته

بیش از 40 هزار تن پسته به ارزش 381 میلیون و 647 هزار دلار در شش ماهه نخست امسال صادر شده است. مطابق با گزارشات به دست آمده از وزارت جهاد کشاورزی، در شش ماهه نخست سال 95، بیش از 40 هزار تن پسته خشک و با پوست تازه و مغز پسته به ارزش 381 میلیون و 647 هزار از ایران صادر شده است. این آمار نشان می‌دهد که در مقایسه با سال قبل در مدت مشابه از نظر وزنی 22 درصد و از لحاظ ارزشی 20 درصد رشد داشته است.

همچنین در مقایسه با سال 94 از 407 هزار هکتار سطح بارور و غیر بارور باغ‌های پسته کشور،261 هزار تن پسته به ارزش 2/1 میلیارد دلار از ایران به 70 کشور جهان صادر شده است.

کشت پسته در 29 استان کشور انجام می‌شود و استان‌های کرمان با 212 هزار هکتار باغ بارور و غیربارور و 96 هزار تن تولید سالانه، خراسان رضوی با 74 هزار هکتار باغ بارور و غیر بارور و 50 هزار تن تولید و استان یزد نیز با 32 هزار هکتار باغ بارور و غیر بارور و 42 هزار تن تولید سالانه، بیشترین میزان سطح زیر کشت و تولید پسته را به خود اختصاص داده‌اند.

با توجه به آمار به دست آمده، اصلاح و نوسازی باغ‌های پسته و کاشت درخت پسته در مناطق مستعد دارای پتانسیل مطلوب در جهت افزایش کشت و تولید این محصول کشاورزی ارزشمند می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.